بررسی چسبندگی جفت (پلاسنتا آکرتا) در چه ماههایی انجام میشود؟ بهترین زمان بین ماههای ۵ تا ۷ بارداری است. در این مقاله به بررسی زمان سونوگرافی و خطرات آن پرداختهایم.
چسبندگی جفت در چند هفتگی مشخص میشود؟
آنچه در این مقاله میخوانید
بهترین ماههای بررسی چسبندگی جفت
بررسی چسبندگی جفت پلاسنتا آکرتا یکی از دقیقترین و سرنوشتسازترین ارزیابیها در دوران بارداری است که زمانبندی انجام آن اهمیت بسیار بالایی دارد. در حالت عادی جفت وظیفه خونرسانی به جنین را بر عهده دارد و پس از تولد نوزاد به راحتی جدا میشود. اما در این عارضه بافت جفت بیش از حد به عضلات رحم نفوذ میکند. این بررسی تخصصی معمولاً در سه ماهه دوم و سوم بارداری یعنی از ماه پنجم تا هفتم هفتههای ۱۸ تا ۲۸ بارداری انجام میگیرد.
هفته ۱۸ تا ۲۲ (ماه پنجم): در این بازه سونوگرافی آنومالی اسکن انجام میشود. پزشک موقعیت جفت را چک کرده و در صورت پایین بودن جفت (جفت سرراهی) یا مشاهده عروق غیرطبیعی مشکوک به چسبندگی میشود.
هفته ۲۴ تا ۲۸ (ماه ششم و هفتم): در صورتی که مادر سابقه سزارین داشته یا در سونوگرافی قبلی مشکوک باشد سونوگرافی تخصصی داپلر رنگی در این ماه انجام میشود تا میزان نفوذ جفت بررسی گردد.
هفته ۲۸ به بعد (سه ماهه سوم): در موارد پیچیده یا ناواضح پزشک ممکن است برای بررسی دقیقتر میزان درگیری دیواره رحم تصویربرداری امآرآی (MRI) بدون تزریق سفارش دهد.
انواع چسبندگی جفت بر اساس شدت نفوذ
پلاسنتا آکرتا بر اساس میزان عمق نفوذ بافت جفت به دیواره رحم به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
پلاسنتا آکرتا (Accreta): در این نوع جفت به لایه سطحی ماهیچه رحم متصل میشود اما به عمق آن نفوذ نمیکند. این فرم شایعترین و خفیفترین حالت چسبندگی است و با مراقبتهای دقیق حین زایمان سزارین به خوبی مدیریت میشود.
پلاسنتا اینکرتا (Increta): در این حالت بافت جفت عمیقتر پیشروی کرده و به طور کامل وارد لایه عضلانی رحم (میومتر) میشود. به دلیل درگیری عمیق عضلات رحم جدا کردن دستی جفت پس از زایمان غیرممکن است و ریسک خونریزی افزایش مییابد.
پلاسنتا پرکرتا (Percreta): این وضعیت شدیدترین و پیچیدهترین حالت چسبندگی است که در آن جفت تمام ضخامت دیواره رحم را رد میکند. در این مرحله بافت جفت ممکن است به اندامهای مجاور رحم مانند مثانه یا روده متصل شود و نیاز به جراحیهای حساس چندتخصصی دارد.
مهمترین علل و فاکتورهای خطر پلاسنتا آکرتا
شناخت دلایل ایجاد پلاسنتا آکرتا به تشخیص زودهنگام کمک فراوانی میکند. مهمترین عوامل ریسک عبارتند از:
سابقه سزارین قبلی
ایجاد برش جراحی در سزارینهای پیشین باعث تشکیل بافت اسکار یا جای زخم روی دیواره داخلی رحم میشود. زمانی که جفت دقیقاً روی این محل آسیبدیده لانهگزینی کند به دلیل نازک بودن لایه مخاطی محافظ عروق جفت به راحتی به عمق عضله رحم نفوذ میکنند. هرچه تعداد عملهای سزارین قبلی مادر بیشتر باشد احتمال بروز این عارضه نیز به صورت تصاعدی افزایش مییابد.جفت سرراهی (Placenta Previa)
قرار گرفتن جفت در بخش پایینی رحم و نزدیکی دهانه رحم یکی از قویترین محرکها برای ایجاد اتصال غیرطبیعی است. بخش پایینی رحم لایه محافظتی ضعیفتری نسبت به بخشهای بالایی دارد و خونرسانی متفاوتی ایجاد میکند که زمینه نفوذ جفت را تسهیل میسازد. ترکیب جفت سرراهی همراه با سابقه سزارین قبلی بالاترین ریسک پلاسنتا آکرتا را در بین تمام مادران باردار رقم میزند.سابقه جراحیهای رحم
انجام هرگونه مداخله و عمل جراحی روی رحم نظیر خارج کردن فیبروم (میومکتومی) کورتاژهای مکرر یا درمان چسبندگیهای داخل رحمی بافت طبیعی آندومتر را دستخوش تغییر میکند. این مداخلات میتوانند به لایه پایه رحم آسیب زده و ساختار آن را در بخشهایی نازک یا ناپایدار کنند. در نتیجه هنگام بارداری جفت برای دریافت خون بهتر ریشههای خود را به عمق بیشتری از بافت آسیبدیده فرو میبرد.سن بالای مادر
بارداری در سنین بالای ۳۵ سال با تغییرات فیزیولوژیک در عروق خونی و کیفیت بافت پوششی دیواره رحم همراه است. با افزایش سن مادر جریان خون و توانایی بازسازی لایههای داخلی رحم کاهش یافته و لانهگزینی جفت ممکن است با الگوهای غیرعادی پیش برود. به همین دلیل بانوانی که در سنین بالاتر باردار میشوند حتی بدون سابقه جراحی نیز به پایش و غربالگری دقیقتری برای سلامت جفت نیاز دارند.علائم هشداردهنده چسبندگی جفت
پلاسنتا آکرتا در اکثر مواقع هیچ علامت بیرونی واضحی ندارد و مادر احساس درد یا ناآرامی نمیکند. با این حال توجه به چند نشانه اهمیت دارد:
خونریزی واژینال بدون درد: این خونریزی معمولاً در سه ماهه دوم یا سوم به صورت لکهبینی یا خونریزی ناگهانی بروز میکند. از آنجا که این علامت همراه با درد یا انقباضات رحمی نیست مادران باید هر نوع خونریزی غیرعادی را سریعاً به پزشک گزارش دهند.
درد خفیف در زیر شکم و علائم ادراری: در موارد نادر یا در انواع شدیدتر که جفت به دیواره مثانه نفوذ میکند احساس فشار درد لگنی یا وجود رگههای خون در ادرار مشاهده میشود. این نشانهها حاکی از پیشروی عروق جفت به بافتهای مجاور بوده و نیاز به بررسی فوری تصویربرداری دارد.
عدم وجود علامت (خاموش بودن بیماری): بخش عمدهای از مادران مبتلا به پلاسنتا آکرتا هیچگونه حس ناراحتی درد یا نشانهای را در طول بارداری تجربه نمیکنند. به همین خاطر عدم وجود علامت دلیلی بر نبود مشکل نیست و تنها پایبندی به سونوگرافیهای روتین سلامت جفت را آشکار میسازد.
روشهای تشخیص پلاسنتا آکرتا در بارداری
تشخیص دقیق این عارضه بر عهده پزشک متخصص پریناتولوژی است و با ابزارهای زیر انجام میشود:
اگر به دنبال سونوگرافی در روزهای پنجشنبه هستید مرکز تصویربرداری راد برای رفاه حال بیماران گرامی در روزهای پایانی هفته نیز فعال است. در این مرکز خدمات سونوگرافی و تصویربرداری با حضور برترین پزشکان متخصص و بهرهگیری از پیشرفتهترین تجهیزات با بالاترین دقت ارائه میشود.
سونوگرافی شکمی و واژینال
این روش به عنوان اولین و دسترسترین ابزار غربالگری امکان ارزیابی موقعیت دقیق جفت و میزان ضخامت دیواره رحم را فراهم میکند. متخصص با بررسی تصاویر شکمی و در صورت نیاز واژینال ضایعات ناهمگون یا از بین رفتن مرز بین جفت و عضله رحم را شناسایی میکند. سونوگرافی واژینال با وجود ایمنی کامل برای مادر و جنین نمایی بسیار دقیق از دهانه رحم و بخشهای پایینی جفت به دست میدهد. بدین ترتیب هرگونه اتصالات مشکوک در مراحل اولیه به سادگی قابل کشف و بررسی دقیقتر خواهد بود.اگر به دنبال سونوگرافی در روزهای پنجشنبه هستید مرکز تصویربرداری راد برای رفاه حال بیماران گرامی در روزهای پایانی هفته نیز فعال است. در این مرکز خدمات سونوگرافی و تصویربرداری با حضور برترین پزشکان متخصص و بهرهگیری از پیشرفتهترین تجهیزات با بالاترین دقت ارائه میشود.
سونوگرافی داپلر عروقی
سونوگرافی داپلر با ارزیابی جهت و سرعت جریان خون در عروق الگوهای غیرطبیعی خونرسانی بین جفت و دیواره رحم را نگاشت میکند. در موارد پلاسنتا آکرتا عروق خونی زیادی به طور آشفته و پرفشار در مرز متصلکننده جفت به رحم تشکیل میشوند که در داپلر رنگی کاملاً مشهود است. این تکنیک به پزشک کمک میکند تا عمق نفوذ ریشههای جفت به داخل عضلات رحم را با دقت بالایی تخمین بزند. همچنیناطلاعات حاصل از داپلر میزان خطرات خونریزی حین عمل را برای تیم جراحی کاملاً مشخص و شفاف میسازد.امآرآی (MRI) بارداری
امآرآی یک روش تصویربرداری فوقپیشرفته و بدون خطر پرتوهای یونیزان است که معمولاً بدون تزریق ماده حاجب در بارداری استفاده میشود. این روش زمانی تجویز میشود که جفت در دیواره پشتی رحم قرار گرفته و سونوگرافی دید کافی به آن ندارد یا احتمال نفوذ جفت به مثانه و ارگانهای همجوار وجود دارد. امآرآی تفکیک بافتی بسیار دقیقی ارائه داده و لایههای مختلف دیواره رحم را به روشنی به تصویر میکشد. نتایج این تصویربرداری نقش کلیدی در تصمیمگیری برای نحوه جراحی و تعیین دقیق محل برش سزارین ایفا میکند.نتیجه گیری
بررسی پلاسنتا آکرتا یکی از مهمترین مراقبتهای سه ماهه دوم و سوم بارداری است. بهترین زمان برای ارزیابی این مسئله بین هفتههای ۱۸ تا ۲۸ بارداری از طریق سونوگرافی داپلر است. اگر سابقه سزارین یا جراحی رحم دارید، حتماً موضوع را با پزشک متخصص خود در میان بگذارید تا غربالگریهای لازم در زمان مناسب انجام شود. تشخیص زودهنگام کلید یک زایمان امن و بیخطر برای شما و فرزندتان خواهد بود. مرکز راد به عنوان بهترین تصویربرداری در مرکز تهران با تجهیز به پیشرفتهترین فناوریها و دستگاههای تشخیصی روز دنیا انتخابی مطمئن برای مراجعین است. حضور کادر پزشکی مجرب و بهرهگیری از تکنولوژیهای مدرن در این مجموعه بالاترین دقت و شفافیت را در تمامی خدمات سونوگرافی و تشخیصی تضمین میکند. . دریافت مشاوره و رزرو نوبت در مرکز ما بهسادگی از طریق دکمه دریافت نوبت یا تماس با شماره 02166126561 امکانپذیر است.
منابع
acog.org
my.clevelandclinic.org
منابع
acog.org
my.clevelandclinic.org
سوالات متداول
در برخی موارد نادر یا شدید علائم اولیه چسبندگی جفت ممکن است در سهماهه اول (حدود هفته ۱۱ تا ۱۴) مشاهده شود. با این حال تشخیص قطعی و دقیق در این مرحله معمولاً دشوار است زیرا جفت و رحم هنوز رشد کافی نکردهاند. پزشک معمولاً در صورت مشاهده علائم مشکوک یا وجود سابقه سزارینهای قبلی بیمار را برای بررسیهای تکمیلی و دقیقتر به سهماهه دوم ارجاع میدهد.
سونوگرافی داپلر رنگی یکی از ایمنترین و دقیقترین روشها برای بررسی جریان خون جفت و نفوذ آن به رحم است. این روش هیچگونه خطری برای مادر و جنین ندارد و معمولاً در سهماهه دوم و سوم بارداری انجام میشود. استفاده از این تکنیک به پزشک کمک میکند عروق خونی غیرطبیعی را شناسایی کرده و میزان چسبندگی جفت را با دقت بالا ارزیابی کند.
پلاسنتا آکرتا در بیشتر موارد تا زمان زایمان هیچگونه درد یا علامت ظاهری خاصی ایجاد نمیکند. تنها برخی از بیماران ممکن است در سهماهه دوم یا سوم دچار خونریزی بدون درد شوند. به همین دلیل عدم وجود درد نباید باعث نادیده گرفتن سونوگرافیهای دورهای شود بهویژه در افرادی که سابقه سزارین یا جراحی رحم دارند.
لیست نظرات
راحله قربانی
برای بررسی چسبندگی جفت در هفته ۲۲ به پیشنهاد پزشک پریناتولوژیستم به مرکز راد مراجعه کردم. دستگاههاشون بسیار پیشرفته بود و گزارش سونوگرافی اونقدر دقیق و کامل بود که پزشک خودم هم خیلی تاییدش کرد. واقعاً از حرفهای بودن این مرکز ممنونم
مریم احمدی
برای بررسی چسبندگی جفت توی سهماهه سوم خیلی نگران بودم و زمان برام مهم بود. مرکز راد خیلی سریع بهم نوبت دادن و محیط مرکز هم بسیار تمیز و منظم بود. برخورد پزشک حین انجام سونو داپلر عالی بود و با حوصله به همه سوالام جواب دادن
مهتاب رضایی
من سابقه دو تا سزارین داشتم و پزشکم به چسبندگی جفت مشکوک شده بود. خیلی استرس داشتم اما وقتی اومدم مرکز راد سونوگرافی داپلر با دقت خیلی بالا و صبر و حوصله برام انجام شد. خیالم کلاً راحت شد چون تمام جزئیات رو برام توضیح دادن. رفتار کادر و دقت تشخیصشون عالی بود.
