اگر نوزادم کولیک یا رفلاکس معده داشت از کجا بفهمم علتش چیست و چطور سریعتر آرامش بدهم؟ در این مقاله نشانهها و زمان مناسب مراجعه به پزشک را توضیح دادهایم.
برای نوزادی که کولیک یا رفلاکس معده دارد چه کارهایی کمک میکند؟
آنچه در این مقاله میخوانید
کولیک و رفلاکس معده در نوزادان
گاهی گریههای طولانی نوزاد باعث نگرانی والدین میشود و خیلیها نمیدانند دلیل آن کولیک است یا رفلاکس معده. این دو مشکل در نوزادان نسبتاً شایعاند، اما علت و نشانههای متفاوتی دارند.
کولیک نوزاد به گریههای شدید و طولانی در یک نوزاد سالم گفته میشود که معمولاً بدون دلیل مشخص شروع میشود. این گریهها بیشتر در ساعات عصر و شب اتفاق میافتند و ممکن است با جمع کردن پاها، قرمز شدن صورت و بیقراری همراه باشند. علت دقیق کولیک کاملاً مشخص نیست اما معمولاً به تکامل نیافتن کامل دستگاه گوارش یا حساسیتهای گوارشی خفیف نسبت داده میشود و اغلب تا حدود ۳ تا ۴ ماهگی بهتدریج برطرف میشود.
رفلاکس معده در نوزادان زمانی رخ میدهد که شیر یا محتویات معده به سمت مری برمیگردد. در این حالت ممکن است نوزاد بعد از شیر خوردن بالا بیاورد، ترش کند، سرفه کند یا هنگام و بعد از تغذیه بیقرار شود. دلیل اصلی آن شل بودن دریچه بین معده و مری در نوزادان است که معمولاً با رشد کودک بهتر میشود.
تفاوت اصلی کولیک و رفلاکس در منشأ و نشانههاست. کولیک بیشتر با گریههای طولانی و بیدلیل در یک نوزاد سالم شناخته میشود و معمولاً علامت گوارشی مشخصی مثل بالا آوردن ندارد اما رفلاکس مستقیماً به برگشت محتویات معده مربوط است و اغلب با بالا آوردن شیر و ناراحتی بعد از شیر خوردن دیده میشود. به بیان ساده کولیک بیشتر «گریه و بیقراری طولانی» است در حالی که رفلاکس «برگشت شیر از معده و ناراحتی پس از تغذیه» محسوب میشود.
اگر نوزادم کولیک یا رفلاکس معده داشت چیکار کنم؟
اگر نوزادتان کولیک یا رفلاکس معده دارد اولین قدم این است که آرامش خودتان را حفظ کنید. این دو مشکل در نوزادان نسبتاً شایعاند و در بیشتر موارد با بزرگتر شدن کودک بهتر میشوند. با این حال چند کار ساده میتواند به کاهش ناراحتی نوزاد کمک کند.
او را در آغوش بگیرید یا بهآرامی تکان دهید؛ تماس بدنی معمولاً نوزاد را آرامتر میکند.
میتوانید از صدای یکنواخت (مثل صدای هود یا نویز سفید) برای آرام کردن نوزاد استفاده کنید.
ماساژ ملایم شکم یا حرکت دادن پاهای نوزاد به حالت دوچرخهای هم گاهی به کاهش دلدرد کمک میکند.
حجم شیر را کمتر ولی در دفعات بیشتر بدهید.
هنگام شیر دادن مطمئن شوید نوزاد هوا نمیبلعد و بعد از تغذیه آروغ او را بگیرید.
از خواباندن نوزاد بلافاصله بعد از شیر خوردن خودداری کنید.
در صورت کولیک
بعد از شیر خوردن حتماً نوزاد را آروغ بگیرید.او را در آغوش بگیرید یا بهآرامی تکان دهید؛ تماس بدنی معمولاً نوزاد را آرامتر میکند.
میتوانید از صدای یکنواخت (مثل صدای هود یا نویز سفید) برای آرام کردن نوزاد استفاده کنید.
ماساژ ملایم شکم یا حرکت دادن پاهای نوزاد به حالت دوچرخهای هم گاهی به کاهش دلدرد کمک میکند.
در صورت رفلاکس معده
نوزاد را بعد از شیر خوردن حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در وضعیت نیمهعمودی نگه دارید.حجم شیر را کمتر ولی در دفعات بیشتر بدهید.
هنگام شیر دادن مطمئن شوید نوزاد هوا نمیبلعد و بعد از تغذیه آروغ او را بگیرید.
از خواباندن نوزاد بلافاصله بعد از شیر خوردن خودداری کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
بیشتر موارد کولیک و رفلاکس خفیف طبیعیاند و با بزرگتر شدن نوزاد بهتر میشوند اما در بعضی شرایط مراجعه به پزشک ضروری است. حتماً به پزشک مراجعه کنید اگر:
نوزاد وزنگیری مناسب ندارد یا وزن کم میکند.
استفراغها شدید، جهنده (پرتابی) یا مکرر هستند.
در استفراغ یا مدفوع خون دیده میشود.
نوزاد بعد از هر بار شیر خوردن بهشدت بیقرار میشود و آرام نمیگیرد.
گریهها غیرعادی، خیلی شدید یا همراه با تب هستند.
علائمی مثل بیحالی، خوابآلودگی غیرمعمول، امتناع از شیر خوردن یا کمآبی (خشکی دهان، کاهش تعداد پوشک خیس) دیده میشود.
علائم بعد از ۴–۵ ماهگی همچنان شدید و آزاردهنده باقی ماندهاند.
در صورتی که علائم کولیک یا رفلاکس معده نوزاد ادامه پیدا کند یا شدیدتر شود مراجعه به پزشک یا متخصص ضروری است. پزشک ممکن است برای بررسی دقیقتر وضعیت نوزاد و تشخیص مشکلات دیگر، سونوگرافی تجویز کند. سونوگرافی میتواند به شناسایی هر گونه مشکلات گوارشی یا ساختاری در شکم نوزاد کمک کند و از بروز مشکلات پیچیدهتری جلوگیری کند. اگر نیاز به مراجعه به سونوگرافی کودکان در تهران را دارید ما به شما مرکز تصویربرداری راد را که یکی از مجهزترین و ایمن ترین مراکز در این زمینه میباشد را معرفی میکنیم.
نوزاد وزنگیری مناسب ندارد یا وزن کم میکند.
استفراغها شدید، جهنده (پرتابی) یا مکرر هستند.
در استفراغ یا مدفوع خون دیده میشود.
نوزاد بعد از هر بار شیر خوردن بهشدت بیقرار میشود و آرام نمیگیرد.
گریهها غیرعادی، خیلی شدید یا همراه با تب هستند.
علائمی مثل بیحالی، خوابآلودگی غیرمعمول، امتناع از شیر خوردن یا کمآبی (خشکی دهان، کاهش تعداد پوشک خیس) دیده میشود.
علائم بعد از ۴–۵ ماهگی همچنان شدید و آزاردهنده باقی ماندهاند.
در صورتی که علائم کولیک یا رفلاکس معده نوزاد ادامه پیدا کند یا شدیدتر شود مراجعه به پزشک یا متخصص ضروری است. پزشک ممکن است برای بررسی دقیقتر وضعیت نوزاد و تشخیص مشکلات دیگر، سونوگرافی تجویز کند. سونوگرافی میتواند به شناسایی هر گونه مشکلات گوارشی یا ساختاری در شکم نوزاد کمک کند و از بروز مشکلات پیچیدهتری جلوگیری کند. اگر نیاز به مراجعه به سونوگرافی کودکان در تهران را دارید ما به شما مرکز تصویربرداری راد را که یکی از مجهزترین و ایمن ترین مراکز در این زمینه میباشد را معرفی میکنیم.
روش های تشخیص رفلاکس و کولیک نوزادان
وقتی صحبت از تشخیص کولیک یا رفلاکس میشود نکته مهم این است که در بیشتر موارد تشخیص بر اساس شرح حال و معاینه پزشک انجام میشود، نه آزمایشهای پیچیده.
گریه شدید و غیرقابل آرام شدن
بیش از ۳ ساعت در روز
حداقل ۳ روز در هفته
به مدت بیش از ۳ هفته
در نوزادی که از نظر رشد و معاینه کاملاً سالم است
در کولیک، آزمایش خاصی لازم نیست مگر اینکه علائم غیرطبیعی وجود داشته باشد و پزشک بخواهد مشکلات دیگر را رد کند.
بررسی وزنگیری و رشد نوزاد
سونوگرافی یا عکس رنگی از مری و معده (در موارد خاص)
مانیتورینگ PH مری برای اندازهگیری میزان اسید (در موارد پیچیده)
گاهی آندوسکوپی در شرایط خاص و شدید
تشخیص کولیک نوزاد
کولیک معمولاً یک تشخیص بالینی است یعنی پزشک با شنیدن توضیحات والدین و معاینه نوزاد به آن میرسد. معیارهای رایج تشخیص:گریه شدید و غیرقابل آرام شدن
بیش از ۳ ساعت در روز
حداقل ۳ روز در هفته
به مدت بیش از ۳ هفته
در نوزادی که از نظر رشد و معاینه کاملاً سالم است
در کولیک، آزمایش خاصی لازم نیست مگر اینکه علائم غیرطبیعی وجود داشته باشد و پزشک بخواهد مشکلات دیگر را رد کند.
تشخیص رفلاکس معده در نوزاد
در اغلب موارد رفلاکس هم با شرح حال (بالا آوردن شیر، بیقراری بعد از تغذیه، سرفه یا ترش کردن) و معاینه تشخیص داده میشود اما اگر علائم شدید یا غیرمعمول باشند ممکن است پزشک برای بررسی بیشتر از روشهای زیر استفاده کند:بررسی وزنگیری و رشد نوزاد
سونوگرافی یا عکس رنگی از مری و معده (در موارد خاص)
مانیتورینگ PH مری برای اندازهگیری میزان اسید (در موارد پیچیده)
گاهی آندوسکوپی در شرایط خاص و شدید
کلام آخر
در مجموع کولیک و رفلاکس معده دو مشکل شایع اما قابلکنترل در نوزادان هستند. کولیک بیشتر با گریههای طولانی و بیدلیل شناخته میشود و معمولاً با رشد دستگاه گوارش فروکش میکند؛ در حالی که رفلاکس به برگشت شیر از معده مربوط است و اغلب با بالا آوردن، ترش کردن یا بیقراری بعد از شیر خوردن همراه میشود. شناخت تفاوت این دو و انجام چند کار ساده در شیوه مراقبت و تغذیه، میتواند هم نوزاد و هم والدین را بسیار آرامتر کند. مهمتر از همه اینکه بدانید این شرایط معمولاً موقتی هستند و با بزرگتر شدن نوزاد بهتر میشوند. در نهایت اگر علائم شدید، غیرمعمول یا نگرانکننده بودند مشاوره با پزشک بهترین انتخاب است.
برای بررسیهای دقیقتر مثل سونوگرافی یا ارزیابیهای تکمیلی گوارشی نوزادان مراجعه به مراکز تخصصی هم میتواند بسیار کمککننده باشد. در این میان مرکز رادیولوژی و سونوگرافی راد بهعنوان یکی از بهترین مراکز در بلوار کشاورز تهران با تجهیزات دقیق و تیم باتجربه، گزینهای مطمئن برای والدینی است که به دنبال ارزیابی تخصصی و قابلاعتماد هستند. برای دریافت مشاوره می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 02166126561 اقدام کنید.
برای بررسیهای دقیقتر مثل سونوگرافی یا ارزیابیهای تکمیلی گوارشی نوزادان مراجعه به مراکز تخصصی هم میتواند بسیار کمککننده باشد. در این میان مرکز رادیولوژی و سونوگرافی راد بهعنوان یکی از بهترین مراکز در بلوار کشاورز تهران با تجهیزات دقیق و تیم باتجربه، گزینهای مطمئن برای والدینی است که به دنبال ارزیابی تخصصی و قابلاعتماد هستند. برای دریافت مشاوره می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 02166126561 اقدام کنید.
سوالات متداول
خیر. کولیک معمولاً برای سلامتی نوزاد خطرناک نیست و بیشتر یک دوره موقتی از گریههای شدید است. بیشتر نوزادان با رسیدن به حدود ۳ تا ۴ ماهگی بهتدریج از این مرحله عبور میکنند.
نه لزوماً. بالا آوردن مقدار کمی شیر در بسیاری از نوزادان طبیعی است و به آن «برگشت ساده شیر» گفته میشود. رفلاکس زمانی مطرح میشود که این حالت با بیقراری، مشکل در تغذیه یا اختلال در وزنگیری همراه باشد.
نوزادان باید برای خواب به پشت خوابانده شوند، چون این حالت ایمنترین وضعیت برای جلوگیری از خطر خفگی است. با این حال، نگه داشتن نوزاد در حالت نیمهعمودی برای مدتی بعد از شیر خوردن میتواند به کاهش رفلاکس کمک کند.
گریههای طولانی نوزاد ممکن است باعث خستگی و استرس والدین شود، اما خود کولیک معمولاً به دلیل شرایط جسمی و تکامل دستگاه گوارش نوزاد ایجاد میشود. با این حال، حفظ آرامش و ایجاد محیطی آرام میتواند به آرامتر شدن نوزاد کمک کند.
