آیا سرطان تیروئید قابل بازگشت است و چه زمانی نیاز به پیگیری دارد؟ تیروئید ممکن است عود کند و با علائمی مثل توده گردن یا تغییر صدا باید بررسی شود. در این مقاله توضیح میدهیم چگونه آن را پیگیری و کنترل کرد.
بعد از درمان سرطان تیروئید چه پیگیریهایی لازم است؟
آنچه در این مقاله میخوانید
احتمال بازگشت سرطان تیروئید
سرطان تیروئید یکی از شایعترین سرطانهای غدد درونریز بدن است که از سلولهای غده تیروئید در جلوی گردن ایجاد میشود. این بیماری ممکن است در ابتدا بدون علامت باشد و تنها بهصورت یک توده کوچک در گردن یا در سونوگرافی اتفاقی تشخیص داده شود. با وجود اینکه بسیاری از انواع کنسر تیروئید رشد آهستهای دارند و در صورت تشخیص زودهنگام قابل درمان هستند اما یکی از مهمترین دغدغههای بیماران پس از درمان احتمال بازگشت یا عود بیماری است.
بسیاری از بیماران بعد از جراحی تیروئید ید رادیواکتیو یا مصرف داروهای هورمونی تصور میکنند بیماری بهطور کامل پایان یافته است اما در برخی موارد ممکن است سلولهای سرطانی دوباره در ناحیه گردن غدد لنفاوی یا بهندرت در سایر قسمتهای بدن ظاهر شوند. به همین دلیل پیگیری منظم بعد از درمان بخش مهمی از مراقبت بیماران مبتلا به کنسر محسوب میشود و میتواند به تشخیص زودهنگام عود بیماری کمک کند.
احتمال بازگشت کنسر به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله نوع سرطان، اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی، سن بیمار و نتیجه آزمایشها و تصویربرداریها بعد از درمان. بعضی بیماران تنها به آزمایش و سونوگرافی دورهای نیاز دارند اما در برخی افراد پیگیری دقیقتر و طولانیمدت ضروری است.نکته مهم این است که بازگشت بیماری همیشه با علائم واضح همراه نیست و گاهی فقط از طریق آزمایش خون یا سونوگرافی قابل تشخیص است.
بازگشت کنسر تیروئید ممکن است در چند حالت دیده شود:
عود موضعی: بیماری در محل قبلی تیروئید یا اطراف آن دیده شود.
عود در غدد لنفاوی: سلولهای سرطانی در غدد لنفاوی گردن ظاهر شوند.
عود دوردست: بیماری در اندامهایی مانند ریه یا استخوان مشاهده شود.
باقی ماندن بیماری: گاهی بیماری کاملاً از بین نرفته و در پیگیریها مشخص میشود.
چه عواملی خطر عود کنسر را بیشتر میکنند؟
خطر بازگشت بیماری در هر بیمار متفاوت است. پزشک معمولاً بر اساس گزارش پاتولوژی نتیجه جراحی آزمایشها و تصویربرداری بیمار را در گروه کمخطر متوسط یا پرخطر قرار میدهد.
عوامل مهم در افزایش خطر
بزرگ بودن اندازه تومور
درگیری غدد لنفاوی گردن
خروج تومور از کپسول تیروئید
باقی ماندن بافت سرطانی بعد از جراحی
نوع تهاجمی سرطان در گزارش پاتولوژی
متاستاز به ریه استخوان یا سایر اندامها
بالا ماندن تیروگلوبولین بعد از درمان
سابقه پرتودرمانی به گردن در کودکی
سابقه خانوادگی برخی سرطانهای تیروئید
مثلاً بیماری که تومور کوچک پاپیلاری محدود به تیروئید داشته و بعد از جراحی آزمایشهایش طبیعی است معمولاً خطر کمتری دارد. اما بیماری که غدد لنفاوی درگیر داشته یا تیروگلوبولین او بعد از درمان همچنان بالا مانده نیازمند پیگیری دقیقتر است.
چه زمانی کنسر تیروئید نیاز به پیگیری دارد؟
پیگیری در سال اول
در سال اول پس از درمان سر کنسر طان تیروئید معمولاً ویزیتها و بررسیها با فاصلههای کوتاهتر انجام میشود. پزشک ممکن است هر چند ماه یک بار آزمایش خون بررسی سطح TSH سنجش تیروگلوبولین و سونوگرافی گردن را درخواست کند. هدف از این مرحله ارزیابی پاسخ بدن به درمان و تشخیص زودهنگام هرگونه نشانه احتمالی عود بیماری است.پیگیری در سالهای بعد
اگر بیمار در سال اول وضعیت پایداری داشته باشد و آزمایشها طبیعی باشند فاصله پیگیریها بیشتر میشود. بسیاری از بیماران پس از مدتی تنها یکبار در سال بررسی میشوند. با این حال این پیگیریها نباید بدون نظر پزشک قطع شود زیرا عود بیماری ممکن است بدون علامت و تنها در آزمایش خون یا سونوگرافی مشخص شود.پیگیری در بیماران پرخطر
بیمارانی که تومور بزرگ داشتهاند غدد لنفاوی درگیر بوده پاتولوژی تهاجمی گزارش شده متاستاز داشتهاند یا میزان تیروگلوبولین آنها بالا مانده است در دسته بیماران پرخطر قرار میگیرند. در این افراد پیگیری دقیقتر و منظمتر انجام میشود و ممکن است پزشک تصویربرداریهای تکمیلی نظیر CT - MRI یا اسکن ید رادیواکتیو را نیز درخواست کند.نیاز به پیگیری هنگام تغییرات آزمایش یا سونوگرافی
اگر در آزمایش خون افزایش تیروگلوبولین دیده شود یا در سونوگرافی گردن گره لنفاوی مشکوک یا توده جدید گزارش شود پیگیری فوری لازم است. این تغییرات حتی در صورت نبود علائم ظاهری میتواند نشانه شروع عود باشد و باید سریع بررسی شود.نیاز به پیگیری در صورت بروز علائم هشدار
هر تغییری در وضعیت گردن یا صدا باید جدی گرفته شود. لمس توده جدید در گردن بزرگ شدن غدد لنفاوی گرفتگی صدا مشکل بلع احساس فشار در گردن سرفه مداوم بدون علت تنگی نفس کاهش وزن غیرقابل توضیح یا درد استخوانی مداوم میتوانند نشانههای هشداردهنده باشند. تجربه این علائم لزوماً به معنای عود نیست اما در فردی که سابقه کنسر دارد باید حتماً سریع بررسی شود.انواع کنسر تیروئید و احتمال بازگشت
احتمال عود یا بازگشت بیماری در همه بیماران یکسان نیست. نوع سرطان یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده است.
سرطان پاپیلاری تیروئید : سرطان پاپیلاری شایعترین نوع کنسر است. این نوع معمولاً رشد آهسته دارد و پاسخ خوبی به درمان میدهد. با وجود پیشآگهی مناسب ممکن است در برخی بیماران به غدد لنفاوی گردن منتشر شود یا بعد از چند سال دوباره دیده شود.عود این نوع سرطان بیشتر در ناحیه گردن بستر تیروئید یا غدد لنفاوی اتفاق میافتد. خوشبختانه در بسیاری از موارد اگر زود تشخیص داده شود قابل کنترل است.
سرطان فولیکولار تیروئید :سرطان فولیکولار نسبت به نوع پاپیلاری کمتر شایع است. این نوع ممکن است از طریق خون به استخوان یا ریه گسترش پیدا کند. پیگیری بیماران مبتلا به این نوع سرطان اهمیت زیادی دارد چون گاهی عود بیماری در خارج از گردن دیده میشود.
سرطان مدولاری تیروئید : سرطان مدولاری از سلولهای C تیروئید ایجاد میشود و رفتار متفاوتی نسبت به انواع پاپیلاری و فولیکولار دارد. در این بیماران آزمایشهایی مانند کلسیتونین و CEA برای پیگیری استفاده میشود. گاهی این نوع سرطان زمینه خانوادگی یا ژنتیکی دارد.
سرطان آناپلاستیک تیروئید : سرطان آناپلاستیک نادر اما تهاجمی است. این نوع معمولاً رشد سریع دارد و نیاز به درمان فوری و تخصصی دارد. پیگیری در این بیماران بسیار نزدیکتر و دقیقتر انجام میشود.
روش های تشخیص سرطان تیروئید
پیگیری بعد از درمان کنسر تیروئید معمولاً ترکیبی از معاینه آزمایش خون و تصویربرداری است. نوع و فاصله پیگیری به وضعیت بیمار بستگی دارد.
اگر به دنبال یک مرکز تخصصی و معتبر برای انجام الاستوگرافی تیروئید در تهران هستید مرکز راد یکی از بهترین گزینههاست. الاستوگرافی در این مرکز با دستگاههای پیشرفته انجام میشود و بهخوبی و با دقت بالا میزان سفتی یا نرمی تودههای تیروئید را نشان میدهد .این ویژگی به پزشک شما کمک میکند تا بدون نیاز به نمونهبرداریهای مکرر و بیهوده خوشخیم یا بدخیم بودن ندولها را با اطمینان تشخیص دهد.
آزمایش تیروگلوبولین
در بیمارانی که به دلیل سرطانهای پاپیلاری یا فولیکولار تیروئید تحت جراحی کامل تیروئید قرار گرفتهاند آزمایش تیروگلوبولین یکی از ابزارهای مهم پیگیری است.تیروگلوبولین پروتئینی است که معمولاً توسط سلولهای تیروئید تولید میشود. اگر تیروئید برداشته شده باشد و درمان کامل انجام شده باشد مقدار این پروتئین باید بسیار پایین یا غیرقابل اندازهگیری باشد. بالا رفتن آن ممکن است نشانه باقی ماندن یا بازگشت بافت تیروئیدی یا بیماری باشد.البته تفسیر این آزمایش ساده نیست. وجود آنتیبادی ضد تیروگلوبولین میتواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین پزشک معمولاً هر دو مورد را با هم بررسی میکند.آزمایش TSH و تنظیم دارو
پس از برداشتن تیروئید بیشتر بیماران نیاز به مصرف قرص لووتیروکسین دارند. این دارو هم جایگزین هورمون تیروئید میشود و هم در برخی بیماران کمک میکند سطح TSH در محدوده هدف نگه داشته شود.سطح مناسب TSH برای همه یکسان نیست. در بیماران کمخطر ممکن است هدف درمانی متفاوت از بیماران پرخطر باشد. مصرف خودسرانه دوز بالاتر یا پایینتر دارو میتواند باعث مشکلاتی مانند تپش قلب اضطراب پوکی استخوان یا خستگی شود.سونوگرافی گردن
سونوگرافی گردن یکی از مهمترین روشها برای بررسی بستر تیروئید و غدد لنفاوی گردن است. این روش بدون درد بدون اشعه و نسبتاً در دسترس است.در پیگیری کنسر تیروئید سونوگرافی میتواند مواردی مانند باقیمانده بافت تیروئید توده جدید در محل جراحی غدد لنفاوی مشکوک تغییر اندازه ضایعات قبلی و نیاز احتمالی به نمونهبرداری را بررسی کند.اگر در سونوگرافی غده لنفاوی مشکوک دیده شود پزشک ممکن است نمونهبرداری با سوزن باریک یا FNA را توصیه کند.الاستوگرافی تیروئید
الاستوگرافی تیروئید یک تکنولوژی تصویربرداری نوین و پیشرفته است که معمولاً همزمان با سونوگرافی معمولی انجام میشود. این روش غیرتهاجمی با ارزیابی میزان سفتی و انعطافپذیری بافتها (جداسازی تودههای سفت از بافتهای نرم) کار میکند.از آنجایی که تومورهای سرطانی و بدخیم معمولاً سفتتر از بافتهای سالم یا خوشخیم اطراف خود هستند الاستوگرافی میتواند به پزشک در تشخیص ماهیت تودههای مشکوک با دقت بالاتری کمک کند.در روند پیگیری بعد از درمان اگر توده یا غده لنفاوی جدیدی در گردن بیمار ظاهر شود استفاده از الاستوگرافی میتواند نیاز به نمونهبرداریهای مکرر و بیوپسیهای غیرضروری را تا حد زیادی کاهش دهد و ارزیابی دقیقتری از خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه ارائه کند.اگر به دنبال یک مرکز تخصصی و معتبر برای انجام الاستوگرافی تیروئید در تهران هستید مرکز راد یکی از بهترین گزینههاست. الاستوگرافی در این مرکز با دستگاههای پیشرفته انجام میشود و بهخوبی و با دقت بالا میزان سفتی یا نرمی تودههای تیروئید را نشان میدهد .این ویژگی به پزشک شما کمک میکند تا بدون نیاز به نمونهبرداریهای مکرر و بیهوده خوشخیم یا بدخیم بودن ندولها را با اطمینان تشخیص دهد.
اسکن ید رادیواکتیو
در برخی بیماران بهخصوص بعد از درمان با ید رادیواکتیو اسکن بدن برای بررسی باقیمانده یا انتشار بیماری انجام میشود. این روش بیشتر در سرطانهای تمایزیافته تیروئید کاربرد دارد.همه بیماران نیاز به اسکن مکرر ندارند. پزشک بر اساس ریسک بیمار نتیجه تیروگلوبولین سونوگرافی و درمان قبلی تصمیم میگیرد.ام آر آی - سی تی اسکن - پت اسکن
در موارد خاص اگر آزمایشها یا علائم نشاندهنده احتمال عود باشند اما سونوگرافی کافی نباشد ممکن است تصویربرداریهای پیشرفتهتر انجام شود.این روشها معمولاً برای شک به متاستاز دوردست بررسی ریه استخوان یا بافتهای عمقی گردن بالا بودن تیروگلوبولین با وجود سونوگرافی طبیعی و همچنین سرطانهای تهاجمیتر یا مقاوم به ید درخواست میشوند.انتخاب روش مناسب باید توسط پزشک انجام شود چون هر تصویربرداری کاربرد خاص خود را دارد.نتیجهگیری
کنسر تیروئید در بسیاری از بیماران درمانپذیر و قابل کنترل است اما احتمال بازگشت آن در بعضی موارد وجود دارد. نوع سرطان مرحله بیماری نتیجه جراحی درگیری غدد لنفاوی و آزمایشهای پیگیری در تعیین خطر عود نقش مهمی دارند. پیگیری منظم با معاینه، آزمایش خون، بررسی TSH، تیروگلوبولین و سونوگرافی گردن میتواند عود احتمالی را زودتر نشان دهد. هرچه بیماری زودتر شناسایی شود احتمال کنترل موفق آن بیشتر خواهد بود. اگر سابقه کنسر تیروئید دارید حتی در صورت نداشتن علامت برنامه پیگیری خود را جدی بگیرید و نتیجه آزمایشها و سونوگرافیهای قبلی را برای مقایسه نگه دارید.در این مسیر انتخاب یک مرکز تشخیصی معتبر نقشی حیاتی دارد مرکز تصویربرداری راد با بهرهگیری از پزشکان بسیار ماهر و متخصص دقت بالایی را در بررسیهای دورهای شما ارائه میدهد. پزشکان باسابقه این مرکز میتوانند با دقت و مهارت بالا هرگونه نشانه از بازگشت یا عود سرطان را به درستی و در مراحل اولیه تشخیص دهند. دریافت مشاوره و رزرو نوبت در مرکز ما بهسادگی از طریق دکمه دریافت نوبت یا تماس با شماره 02166126561 امکانپذیر است.
منابع
healthline.com
nature.com
منابع
healthline.com
nature.com
سوالات متداول
استرس بهتنهایی بهعنوان علت مستقیم بازگشت کنسر تیروئید شناخته نمیشود. اما استرس مزمن میتواند خواب- تغذیه- سیستم ایمنی- نظم مصرف دارو و پیگیری پزشکی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل کنترل استرس- ورزش سبک- خواب کافی و مراجعه منظم به پزشک میتواند به مراقبت کلی بدن کمک کند.
بالا رفتن TSH بهتنهایی به معنی بازگشت سرطان نیست. TSH ممکن است به دلایل مختلفی مثل مصرف نامنظم دارو- دوز ناکافی لووتیروکسین- تداخل دارویی یا تغییر وزن بالا برود. البته در برخی بیماران کنترل TSH بخشی از برنامه درمانی است. اگر TSH بالا باشد پزشک معمولاً دوز دارو و شرایط مصرف آن را بررسی میکند و در صورت نیاز آزمایشهای دیگر را هم درخواست میدهد.
درد گردن پس از جراحی میتواند دلایل زیادی داشته باشد. از جمله کشیدگی عضلات چسبندگی بافتی وضعیت بد خوابیدن مشکلات ستون فقرات گردنی یا التهاب موضعی. درد بهتنهایی معمولاً نشانه قطعی عود نیست. اما اگر درد همراه با توده جدید- گرفتگی صدا- مشکل بلع یا بزرگ شدن غدد لنفاوی باشد بهتر است بررسی دقیقتری انجام شود.
لیست نظرات
لیلا محمدی
بعد از جراحی تیروئید سونوگرافیهای دورهایام را در مرکز راد انجام دادم دقت بالا و مهارت بینظیر پزشکان این مرکز در تشخیص کوچکترین تغییرات تمام نگرانیهای من را از بابت برگشت بیماری برطرف کرد.
ستاره رفیعی
برای بررسی توده گردنم الاستوگرافی تیروئید را در مرکز راد انجام دادم. دستگاههای پیشرفته و تشخیص دقیق پزشکان متخصص این مرکز من را از انجام نمونهبرداریهای مکرر و بیهوده بینیاز کرد.
محمد رستم زاده
من پدرم را برای کنترل و پیگیری کنسر تیروئید به کلینیک راد اوردم .برخورد عالی پرسنل و تسلط پزشکان ماهر این مجموعه باعث شده با خیالی آسوده روند درمان را پیگیری کنم.
