علائم فتق کشاله ران چیست و چطور تشخیص داده می شود؟ درد، تورم و برآمدگی در ناحیه کشاله ران از نشانههای اصلی هستند. در این مقاله روشهای تشخیص را توضیح دادیم.
چگونه فتق کشاله ران تشخیص داده میشوند؟
آنچه در این مقاله میخوانید
علائم فتق کشاله ران
علائم فتق کشاله ران معمولاً با یک برآمدگی کوچک ملایم یا احساس سنگینی فشار و درد مبهم در ناحیه زیر شکم و کشاله ران خود را نشان میدهند. علائمی که در مراحل اولیه بسیار خفیف و ناپایدار هستند و ممکن است هنگام استراحت یا دراز کشیدن کاملاً محو شوند. اما با انجام کارهایی مثل سرفه کردن، عطسه زدن، خم شدن، بلند کردن اجسام سنگین و حتی ایستادنهای طولانیمدت به شدت تشدید میشوند. فتق اینگوینال (Inguinal Hernia) زمانی رخ میدهد که بخشی از بافت روده مایعات یا چربی حفره شکمی از یک نقطه ضعیف یا نقص مادرزادی در دیواره عضلانی شکم به بیرون راه پیدا کند.از آنجا که این عارضه به خودی خود بهبود نمییابد و با گذشت زمان میتواند بزرگتر شود. شناخت دقیق این نشانهها و آگاهی از نحوه پیشرفت آن نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام و جلوگیری از عوارض خطرناکی مثل انسداد روده یا حبس شدن فتق (Incarceration) دارد. بسیاری از بیماران در روزهای اول تنها حس کشش یا سوزش خفیفی در ناحیه کشاله ران احساس میکنند که آن را جدی نمیگیرند در حالی که آگاهی از این جزئیات کوچک میتواند از جراحیهای اورژانسی جلوگیری کند.
در ادامه مهمترین عوامل ایجاد فتق اینگوینال را توضیح می دهیم :
در ادامه مهمترین عوامل ایجاد فتق اینگوینال را توضیح می دهیم :
ضعف مادرزادی دیواره شکم
برخی افراد با یک نقطه ضعیف یا سوراخ کوچک در دیواره عضلانی ناحیه کشاله ران متولد میشوند که در دوران جنینی به طور کامل بسته نشده است. این نقص مادرزادی معمولاً در بدو تولد هیچ علامتی ندارد. اما با افزایش سن و فشارهای روزمره به تدریج بزرگتر شده و زمینه را برای بیرون زدن بافت روده فراهم میکند. در واقع این ضعف ساختاری مهمترین و شایعترین عامل بروز فتق در نوزادان و مردان جوان است. به همین دلیل افرادی که سابقه خانوادگی فتق دارند بیشتر در معرض این نوع ضعف مادرزادی قرار دارند.بلند کردن اجسام سنگین و فعالیتهای فیزیکی شدید
بلند کردن اجسام بسیار سنگین به روش نادرست یکی از شایعترین عوامل ایجاد فشار داخل شکمی و در نتیجه بروز فتق اینگوینال است. وقتی فردی وزنه سنگینی را بلند میکند. فشار داخل حفره شکم به شدت افزایش یافته و به ضعیفترین نقطه دیواره شکم فشار وارد میکند. این فشار ناگهانی میتواند باعث پاره شدن یا بزرگ شدن یک نقطه ضعیف موجود شود و بافت روده را به سمت بیرون هل دهد. ورزشکاران ح شدن یک نقطه ضعیف موجود شود و بافت روده را به سمت بیرون هل دهد. ورزشکاران حرفهای کارگران ساختمانی و افرادی که شغلشان دارند.سرفههای مزمن و بیماریهای تنفسی
سرفههای طولانیمدت و مزمن مانند آنچه در بیماریهای برونشیت مزمن آسم یا سیگاریهای شدید دیده میشود فشار قابل توجهی به دیواره شکم وارد میکند. هر بار که فرد سرفه میکند فشار داخل شکم به طور ناگهانی و شدید افزایش مییابد و این فشار مکرر در طول زمان میتواند دیواره عضلانی را ضعیف کند. در واقع سرفه مزمن مانند یک چکش کوچک است که بارها و بارها به نقطه ضعیف دیواره شکم ضربه میزند. به همین دلیل درمان سرفههای مزمن و ترک سیگار از مهمترین اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از بروز فتق محسوب میشود.یبوست مزمن و زور زدن هنگام دفع
یبوست طولانیمدت و زور زدن مکرر هنگام اجابت مزاج یکی دیگر از عوامل مهم ایجاد فشار داخل شکمی است. وقتی فرد برای دفع مدفوع سخت زور میزند فشار داخل حفره شکم به شدت افزایش یافته و به دیواره عضلانی ضعیف فشار وارد میکند. این فشار مکرر در طول سالها میتواند باعث ایجاد یا بزرگ شدن فتق اینگوینال شود. مصرف فیبر کافی نوشیدن آب زیاد و درمان به موقع یبوست نقش مهمی در کاهش این ریسک دارد. افرادی که به دلیل شغل یا عادت زمان طولانی را در توالت میگذرانند بیشتر در معرض این مشکل هستند.چاقی و اضافه وزن
چاقی و اضافه وزن فشار دائمی و مداومی به دیواره شکم وارد میکند که در طول زمان آن را ضعیف و مستعد فتق میکند. بافت چربی اضافی در ناحیه شکم علاوه بر افزایش فشار داخلی باعث شل شدن و ضعیف شدن عضلات دیواره شکم نیز میشود. این فشار مزمن حتی در حالت استراحت نیز وجود دارد و به مرور زمان نقطه ضعیف دیواره شکم را بزرگتر میکند. کاهش وزن و انجام ورزشهای تقویتکننده عضلات شکم از مهمترین راههای پیشگیری از فتق در افراد چاق است.افزایش سن و تحلیل عضلات
با افزایش سن عضلات بدن به طور طبیعی تحلیل رفته و خاصیت ارتجاعی و استحکام خود را از دست میدهند. دیواره عضلانی شکم نیز از این قاعده مستثنی نیست و با گذشت زمان نازکتر و ضعیفتر میشود. این ضعف طبیعی ناشی از افزایش سن همراه با فشارهای روزمره احتمال بروز فتق را به شدت افزایش میدهد. به همین دلیل فتق اینگوینال در افراد بالای ۵۰ سال بسیار شایعتر از جوانان است و انجام ورزشهای سبک و منظم برای حفظ قدرت عضلات در این سنین توصیه میشود.بارداری و زایمان (در زنان)
در زنان بارداری و زایمان از عوامل مهم ایجاد فتق اینگوینال محسوب میشود. زیرا رشد جنین فشار قابل توجهی به دیواره شکم وارد میکند. این فشار در ماههای آخر بارداری به حداکثر میرسد و میتواند نقاط ضعیف دیواره شکم را بزرگ کند. همچنین زور زدن شدید هنگام زایمان طبیعی فشار ناگهانی و شدیدی به ناحیه کشاله ران وارد میکند. زنانی که چندین بار بارداری را تجربه کردهاند یا بارداریهای دوقلو داشتهاند بیشتر در معرض این عارضه هستند.فتق کشاله ران چگونه تشخیص داده میشود؟
معاینه فیزیکی
اولین و مهمترین گام در تشخیص فتق اینگوینال معاینه فیزیکی توسط پزشک متخصص جراحی عمومی است. پزشک از بیمار میخواهد در حالت ایستاده قرار بگیرد و سپس با لمس ناحیه کشاله ران به دنبال برآمدگی یا تودهای میگردد که با سرفه یا زور زدن بزرگتر میشود. در بسیاری از موارد پزشک از بیمار میخواهد سرفه کند یا زور بزند تا فتق که در حالت عادی ممکن است پنهان باشد نمایان شود. این روش ساده سریع و بدون درد است و در بیش از ۷۵ درصد موارد تشخیص فتق را به تنهایی ممکن میسازد.سونوگرافی
اگر معاینه فیزیکی نتیجه قطعی ندهد یا پزشک به وجود فتق در ناحیه دیگری مشکوک باشد. سونوگرافی به عنوان روش تصویربرداری اولیه تجویز میشود. در این روش امواج صوتی با فرکانس بالا به ناحیه کشاله ران فرستاده میشود و تصاویر زندهای از بافتهای داخلی روی مانیتور نمایش داده میشود. سونوگرافی به ویژه برای تشخیص فتقهای کوچک فتق در زنان و افتراق آن از سایر تودهها مانند کیست یا بزرگ شدن غدد لنفاوی بسیار مفید است. این روش کاملاً بدون درد بدون اشعه و بیخطر است و معمولاً در کمتر از ۱۵ دقیقه انجام میشود.در مرکز راد تشخیص دقیق فتق اینگوینال با تکیه بر پیشرفتهترین تجهیزات تصویربرداری انجام میشود. ما در راستای رفاه حال بیماران و برای تسهیل دسترسی افرادی که در طول هفته مشغله کاری دارند امکان انجام سونوگرافی در روزهای پنجشنبه را نیز فراهم کردهایم تا مراجعین بدون دغدغه زمانی خدمات خود را دریافت کنند.
سیتی اسکن
سیتی اسکن با استفاده از اشعه ایکس تصاویر بسیار دقیق و مقطعی از ناحیه شکم و لگن ایجاد میکند که به پزشک اجازه میدهد جزئیات را با دقت بالا بررسی کند. این روش برای تعیین اندازه دقیق حفره فتق بررسی وضعیت روده و تشخیص احتمال انسداد یا گیر کردن بافت در فتقهای پیچیده بسیار کاربردی است. سیتی اسکن معمولاً در موارد مشکوک یا زمانی که پزشک نیاز به یک نقشه دقیق از ساختار داخلی قبل از عمل جراحی دارد تجویز میشود.امآرآی
امآرآی با استفاده از میدان مغناطیسی قوی و بدون استفاده از اشعه ایکس تصاویر فوقالعاده با کیفیتی از بافتهای نرم بدن ارائه میدهد. این روش برای تشخیص فتقهای بسیار کوچک یا مواردی که در سونوگرافی به وضوح دیده نمیشوند. از دقت بسیار بالایی برخوردار است. اگرچه انجام امآرآی زمان بیشتری نسبت به سایر روشها میبرد. اما توانایی بالای آن در تفکیک بافتهای مختلف آن را به ابزاری بینظیر برای بررسیهای دقیق و پیچیده تبدیل کرده است.چه بیماریهایی با فتق اینگوینال اشتباه گرفته میشوند؟
ورم غدد لنفاوی یا کیستهای ناحیه کشاله ران:غدد لنفاوی متورم معمولاً به صورت تودههای سفت و دردناکی زیر پوست حس میشوند که برخلاف فتق با سرفه کردن بزرگتر نمیشوند. کیستها نیز تودههای نرم و بدون خطر هستند که اغلب به دلیل عفونت یا انسداد مجاری ایجاد شده و با معاینه دقیق توسط پزشک قابل تفکیکاند.
کشیدگی عضلات جدار شکم و ران:کشیدگی عضلانی باعث ایجاد درد و تورم موضعی میشود اما برخلاف فتق هیچ برآمدگی یا تودهای در ناحیه ایجاد نمیکند. این درد معمولاً پس از فعالیت بدنی شدید یا حرکت ناگهانی ظاهر شده و با استراحت و کمپرس یخ به تدریج بهبود مییابد.
تورم بیضه یا پیچخوردگی طناب اسپرماتیک (در مردان) :گاهی اوقات مشکلات مربوط به بیضه مانند هیدروسل (تجمع مایع) یا تورم طناب اسپرماتیک، به عنوان فتق اینگوینال تعبیر میشوند. در این موارد تورم بیشتر در کیسه بیضه احساس میشود تا خود ناحیه کشاله ران و معمولاً نیاز به سونوگرافی تخصصی دارد.
چربیسوزی یا لیپوما (توده چربی) :لیپوما یک توده چربی خوشخیم و نرم است که ممکن است در هر نقطه از بدن از جمله کشاله ران ظاهر شود. این تودهها به آرامی رشد کرده، معمولاً بدون درد هستند و برخلاف فتق با تغییر وضعیت بدن یا زور زدن تغییر اندازه نمیدهند.
نتیجهگیری
فتق اینگوینال یکی از مشکلات شایع دیواره شکم است که با ظهور برآمدگی درد و احساس سنگینی در ناحیه کشاله ران خود را نشان میدهد. تشخیص این بیماری عمدتاً بر پایه معاینه بالینی دقیق توسط پزشک و در صورت نیاز استفاده از سونوگرافی است. بیتوجهی به علائم ابتدایی میتواند منجر به عوارض خطرناکی مانند گیر افتادن یا سیاه شدن بافت روده شود بنابراین با مشاهده هرگونه برجستگی غیرطبیعی سریعاً به متخصص جراحی مراجعه کنید تا بهترین روش درمانی برای شما انتخاب شود. برای تشخیص دقیق و قطعی این عارضه انجام تصویربرداری تکمیلی با کیفیت بسیار ضروری است. مرکز راد بهترین تصویربرداری در مرکز تهران با تجهیزات پیشرفته ارائه میدهد. حضور پزشکان با تجربه و تخصصی در این مرکز تضمینکننده تشخیص عالی جلوگیری از عوارض و اطمینان خاطر کامل بیماران است زیرا دقت در تشخیص اولین و مهمترین گام در انتخاب مسیر درمانی صحیح به شمار میرود. برای انجام سونوگرافی دقیق0 مرکز راد بهترین مرکز تصویربرداری در مرکز تهران است و با داشتن پزشکان با تجربه تشخیصی عالی و مطمئن به شما ارائه میدهد. دریافت مشاوره و رزرو نوبت در مرکز ما بهسادگی از طریق دکمه دریافت نوبت یا تماس با شماره 02166126561 امکانپذیر است.
منابع
mayoclinic.org
my.clevelandclinic.org
منابع
mayoclinic.org
my.clevelandclinic.org
سوالات متداول
مردان بسیار بیشتر از زنان در معرض ابتلا به فتق کشاله ران قرار دارند زیرا کانال کشاله ران در آنها مستعدتر است. همچنین افرادی که کارهای سنگین انجام میدهند، سرفه مزمن دارند دچار یبوستهای طولانیمدت هستند یا پیشینه خانوادگی ابتلا به فتق دارند بیشتر دچار این عارضه میشوند. افزایش سن و ضعف تدریجی عضلات دیواره شکم نیز از عوامل اصلی زمینهساز به شمار میروند.
فتق گیرکرده یا محبوسشده زمانی رخ میدهد که بافت بیرونزده (مثل روده) در محل فتق گیر افتاده و نتوان آن را به داخل شکم بازگرداند. این حالت میتواند به قطع خونرسانی بافت منجر شود. درد شدید و ناگهانی تغییر رنگ پوست ناحیه برآمدگی تهوع استفراغ و تب از نشانههای اورژانسی آن هستند. در صورت بروز این علائم بیمار باید فوراً به بخش اورژانس بیمارستان مراجعه کند تا از عوارض خطرناک جلوگیری شود.
تشخیص اصلی فتق کشاله ران بر اساس معاینه بالینی دقیق توسط پزشک انجام میشود. پزشک با لمس کردن ناحیه کشاله ران در حالت ایستاده و خوابیده و همچنین از بیمار میخواهد سرفه کند یا زور بزند تا وجود توده و میزان بیرونزدگی ارزیابی شود. شرح حال کامل از علائم مدت زمان بروز برآمدگی و سابقه فعالیتهای بدنی بیمار نقش کلیدی در تایید نهایی تشخیص دارد.
